_____________________

I

W niedzielę i święta nakazane uczestniczyć we Mszy świętej
i powstrzymać się od prac niekoniecznych.
 

Katechizm Kościoła Katolickiego, 1998, nr 2042:
       Pierwsze przykazanie kościelne ("W niedziele i inne nakazane dni świąteczne wierni są zobowiązani uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac służebnych") wymaga od wiernych święcenia dnia, w którym wspomina się Zmartwychwstanie Pańskie, a także najważniejszych świąt liturgicznych, w które czcimy tajemnice Chrystusa, Najświętszej Maryi Panny i Świętych, przede wszystkim przez uczestnictwo w celebracji eucharystycznej, gromadzącej chrześcijańską wspólnotę. Należy także uwolnić się od tych wszystkich prac i spraw, które ze swej natury przeszkadzają święcić te dni.

Dawna forma: Przykazanie pierwsze: Ustanowione przez Kościół dni święte święcić. Przykazanie drugie: W niedziele i święta we mszy św. nabożnie uczestniczyć.   — Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992: Pierwsze przykazanie ("W niedziele i święta we Mszy świętej nabożnie uczestniczyć") domaga się od wiernych udziału w celebracji Eucharystii, na której gromadzi się wspólnota chrześcijańska, w dniu upamiętniającym Zmartwychwstanie Pańskie (nr 2042). Czwarte przykazanie ("Ustanowione przez Kościół dni święte święcić") uzupełnia obowiązek Mszy niedzielnej przez udział w głównych uroczystościach liturgicznych, upamiętniających misteria naszego Pana, Najświętszej Maryi Panny i świętych (nr 2043).

Kodeks Prawa Kanonicznego:
       Kan. 1246 – § 1. Niedziela, w czasie której jest czczona tajemnica paschalna, na podstawie tradycji apostolskiej winna być obchodzona w całym Kościele jako najdawniejszy dzień świąteczny nakazany. Ponadto należy obchodzić dni Narodzenia Pana naszego Jezusa Chrystusa, Objawienia Pańskiego, Wniebowstąpienia oraz Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa, Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, Jej Niepokalanego Poczęcia i Wniebowzięcia, Świętego Józefa, Świętych Apostołów Piotra i Pawła, wreszcie Wszystkich Świętych.[1]
       § 2. Konferencja Episkopatu może jednak, za uprzednią aprobatą Stolicy Apostolskiej, niektóre z dni świątecznych nakazanych znieść lub przenieść na niedzielę.
       Kan. 1247 – W niedziele oraz w inne dni świąteczne nakazane, wierni są zobowiązani uczestniczyć we Mszy świętej oraz powstrzymać się od wykonywania tych prac i zajęć, które utrudniają oddawanie Bogu czci, przeżywanie radości właściwej dniowi Pańskiemu oraz korzystanie z należnego odpoczynku duchowego i fizycznego.
       Kan. 1248 – § 1. Nakazowi uczestniczenia we Mszy świętej czyni zadość ten, kto bierze w niej udział, gdziekolwiek jest odprawiana w obrządku katolickim, bądź w sam dzień świąteczny, bądź też wieczorem dnia poprzedzającego.
       § 2. Jeżeli z braku świętego szafarza albo z innej poważnej przyczyny nie można uczestniczyć w Eucharystii, bardzo zaleca się, ażeby wierni brali udział w liturgii Słowa, gdy jest ona odprawiana w kościele parafialnym lub innym świętym miejscu, według przepisów wydanych przez biskupa diecezjalnego, albo poświęcali odpowiedni czas na modlitwę indywidualną w rodzinie lub w grupach rodzin.

Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich:
       Kan. 881 – § 1. Chrześcijanie są zobowiązani w niedziele i święta nakazane uczestniczyć w Boskiej Liturgii oraz, według przepisów lub prawnych zwyczajów własnego Kościoła sui iuris, w celebracji Liturgii Godzin.
       § 2. Aby chrześcijanie mogli łatwiej wypełnić ten obowiązek, ustanawia się czas użyteczny biegnący od nieszporów wigilii aż do zakończenia niedzieli lub święta nakazanego.
       § 4. Chrześcijanie powinni w tych dniach powstrzymać się od tych zajęć i prac, które utrudniają oddawanie czci Bogu, przeżywanie radości dnia Pańskiego oraz korzystanie z należnego odpoczynku duchowego i fizycznego.
       Kan. 880 – § 3. Dniami świątecznymi nakazanymi wspólnymi dla wszystkich Koąciołów wschodnich, oprócz niedziel, są dni: Narodzenia Pana naszego Jezusa Chrystusa, Epifanii, Wniebowstąpienia, Zaśnięcia Świętej Bożej Rodzicielki Maryi, Świętych Apostołów Piotra i Pawła, z zachowaniem prawa partykularnego Kościoła sui iuris zatwierdzonego przez Stolicę Apostolską, która może dzień świąteczny nakazany znieść albo przenieść na niedzielę.

Inne dokumenty Kościoła:
       Jan Paweł II, List apostolski Dies Domini o świętowaniu niedzieli, 31 V 1998 r.; Konferencja Episkopatu Polski, List pasterski na temat przykazań kościelnych, 21 X 2003 r.

[1]. W Polsce nakazanymi świętami kościelnymi, poza każdą niedzielą, jest sześć uroczystości: Narodzenia Pańskiego (25 XII), Świętej Bożej Rodzicielki (1 I), Objawienia Pańskiego (6 I), Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (czwartek po Niedzieli Przenajświętszej Trójcy, 60 dni po Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego); Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (15 VIII); Wszystkich Świętych (1 XI). Projekt zmian w tym względzie zatwierdziła Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów dekretem z 4 III 2003 r., wprowadzone zostały decyzją Zebrania Plenarnego Konferencji Episkopatu Polski, podjętą dnia 12 III 2003 r., i na mocy tej decyzji obowiązują od dnia 30 XI 2003 r.

_____________________

II

Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu Pokuty.
 

Katechizm Kościoła Katolickiego, 1998, nr 2042:
       Drugie przykazanie kościelne ("Każdy wierny jest zobowiązany przynajmniej raz w roku spowiadać się ze swych grzechów") zapewnia przygotowanie do Eucharystii przez przyjęcie sakramentu pojednania, który jest kontynuacją dzieła nawrócenia i przebaczenia, zapoczątkowanego na chrzcie.

Dawna forma: Przykazanie czwarte: Przynajmniej raz w roku spowiadać się [...].   — Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992: Drugie przykazanie ("Przynajmniej raz w roku spowiadać się") zapewnia przygotowanie do Eucharystii przez przyjęcie sakramentu pojednania, który jest kontynuacją dzieła nawrócenia i przebaczenia, zapoczątkowanego na chrzcie (nr 2042).

Kodeks Prawa Kanonicznego:
       Kan. 989 – Każdy wierny, po osiągnięciu wieku rozeznania, obowiązany jest przynajmniej raz w roku wyznać wiernie wszystkie swoje grzechy ciężkie.

Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich:
       Kan. 719 [...] Wszystkich zaś chrześcijan usilnie zachęca się, aby często przyjmowali ten sakrament, zwłaszcza w okresach postu i pokuty zachowywanych we własnym Kościele sui iuris.

Inne dokumenty Kościoła:
       Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Reconciliatio et poenitentia o pojednaniu i pokucie w dzisiejszym posłannictwie Kościoła, 2 XII 1984 r.

_____________________

III

Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię świętą.
 

Katechizm Kościoła Katolickiego, 1998, nr 2042:
       Trzecie przykazanie kościelne ("Każdy wierny jest zobowiązany przynajmniej raz w roku na Wielkanoc przyjąć Komunię świętą") określa minimum w przyjmowaniu Ciała i Krwi Pańskiej w związku ze świętami wielkanocnymi, które są źródłem i centrum liturgii chrześcijańskiej.

Dawna forma: Przykazanie czwarte: [...] i w czasie wielkanocnym Komunię św. przyjmować.   — Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992: Trzecie przykazanie ("Przynajmniej raz w roku w czasie wielkanocnym Komunię świętą przyjąć") określa minimum w przyjmowaniu Ciała i Krwi Pańskiej w związku ze świętami wielkanocnymi, źródłem i ośrodkiem liturgii (nr 2042).

Kodeks Prawa Kanonicznego:
       Kan. 920 – § 1. Każdy wierny po przyjęciu Najświętszej Eucharystii po raz pierwszy ma obowiązek przyjmować ją przynajmniej raz w roku.
       § 2. Ten nakaz powinien być wypełniony w okresie wielkanocnym, chyba że dla słusznej przyczyny wypełnia się go w innym czasie w ciągu roku.

Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich:
       Kan. 708 – Hierarchowie miejsca i proboszczowie powinni się troszczyć, aby wszyscy chrześcijanie zostali pilnie pouczeni o konieczności przyjęcia Boskiej Eucharystii w niebezpieczeństwie śmierci oraz w okresach ustanowionych przez najczcigodniejszą tradycję lub prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris, a zwłaszcza w okresie paschalnym, w którym Chrystus Pan powierzył misteria eucharystyczne.
       Kan. 881 – § 3. Usilnie zachęca się chrześcijan, aby zwłaszcza w tych dniach częściej lub nawet codziennie przyjmowali Boską Eucharystię.

Inne dokumenty Kościoła:
       Sobór Laterański IV, 1215 r.; Sobór Trydencki, Dekret o pokucie, 1551 r.; Leon XIII, Encyklika Mirae caritatis o Świętej Eucharystii, 28 V 1902 r.; Jan Paweł II, Encyklika Ecclesia de Eucharistia o Eucharystii w Życiu Kościoła, 17 IV 2003 r.

_____________________

IV

Zachowywać nakazane posty, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach.
 

Katechizm Kościoła Katolickiego, 1998, nr 2043:
       Czwarte przykazanie kościelne ("W dni pokuty wyznaczone przez Kościół wierni są zobowiązani powstrzymać się od spożywania mięsa i zachować post") zabezpiecza okresy ascezy i pokuty, przygotowujące nas do uroczystości liturgicznych. Usposabiają nas one do zdobycia panowania nad popędami i do wolności serca.

Dawna forma: Przykazanie trzecie: Posty nakazane zachowywać. Przykazanie piąte: W czasach zakazanych zabaw hucznych nie urządzać.   — Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992: Piąte przykazanie ("Posty nakazane zachowywać") wyznacza okresy ascezy i pokuty, które przygotowują nas do uroczystości liturgicznych; przyczyniają się one do opanowywania naszych popędów i do wolności serca (nr 2043).

Kodeks Prawa Kanonicznego:
       Kan. 1249 – Wszyscy wierni, każdy na swój sposób, obowiązani są na podstawie prawa Bożego czynić pokutę. Żeby jednak wszyscy przez jakieś wspólne zachowanie pokuty złączyli się miedzy sobą, zostają nakazane dni pokuty, w które wierni powinni modlić się w sposób szczególny, wykonywać uczynki pobożności i miłości, podejmować akty umartwienia siebie przez wierniejsze wypełnianie własnych obowiązków, zwłaszcza zaś zachowywać post i wstrzemięźliwość, zgodnie z postanowieniami zamieszczonych poniżej kanonów.
       Kan. 1250 – W Kościele powszechnym dniami i okresami pokutnymi są poszczególne piątki całego roku i czas wielkiego postu.
       Kan. 1251 – Wstrzemięźliwość od spożywania mięsa lub innych pokarmów, zgodnie z zarządzeniem Konferencji Episkopatu, należy zachowywać we wszystkie piątki całego roku, chyba że w danym dniu przypada jakaś uroczystość. Natomiast wstrzemięźliwość i post obowiązują w środę popielcową oraz w piątek Męki i Śmierci Pana naszego Jezusa Chrystusa.

Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich:
       Kan. 882 – W dniach pokuty chrześcijanie mają obowiązek zachowania postu lub wstrzemięźliwości na sposób ustanowiony przez prawo partykularne własnego Kościoła sui iuris.

Inne dokumenty Kościoła:
       Paweł VI, Konstytucja apostolska Paenitemini, 17 II 1966.

_____________________

V

Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.
 

Katechizm Kościoła Katolickiego, 1998, nr 2043:
       Piąte przykazanie kościelne ("Wierni są zobowiązani dbać o potrzeby Kościoła") mówi, że wierni powinni dbać o potrzeby materialne Kościoła, każdy według swoich możliwości.

Dawna forma:   — Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992: Wierni mają także obowiązek, każdy według swoich możliwości, dbać o materialne potrzeby Kościoła (nr 2043).

Kodeks Prawa Kanonicznego:
       Kan. 222 – § 1. Wierni mają obowiązek zaradzić potrzebom Kościoła, aby posiadał środki konieczne do sprawowania kultu, prowadzenia dzieł apostolstwa oraz miłości, a także do tego, co jest konieczne do godziwego utrzymania szafarzy.
       § 2. Obowiązani są także do popierania sprawiedliwości społecznej, jak również, pamiętając o przykazaniu Pana, do udzielania pomocy biednym z własnych dochodów

Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich:
       Kan. 25 – § 1. Chrześcijanie mają obowiązek zaradzić potrzebom Kościoła, aby posiadał środki konieczne do realizowania własnych celów, przede wszystkim do sprawowania kultu, prowadzenia dzieł apostolstwa oraz miłości, a także do tego, co jest potrzebne do godziwego utrzymania szafarzy.
       § 2. Obowiązani są także do popierania sprawiedliwości społecznej, jak również, pamiętając o przykazaniu Pana, do udzielaniu pomocy biednym z własnych dochodów.